وب‌سایت خبری تحلیلی سازمان مالی

پتانسیومتر و نشانه‌های خرابی آن

قطعه پتانسیومتر از نزدیک

پتانسیومتر(Throttle position sensor)  یا سنسور موقعیت دریچه هوا، قطعه ای است که میزان باز و بسته شدن دریچه هوا را به ECU (کامپیوتر خودرو) گزارش می کند.

پتانسیومتر، ناظر بر دریچه هوا

سنسور موقعیت دریچه گاز، بخشی از سیستم مدیریت سوخت در خودرو بوده و جهت اطمینان از وارد شدن مخلوط صحیحی از سوخت و هوا به درون موتور استفاده می شود. این سنسور سیگنال های مستقیمی را برای سیستم پاشش سوخت فراهم می کند. سیگنال های پتانسیومتر به طور پیوسته اندازه گیری شده و با دیگر اطلاعات مانند دمای هوا، RPM موتور، جریان هوا و سرعت تغییر موقعیت دریچه هوا را ترکیب می شود. این اطلاعات به طور دقیق مشخص می کنند که چه مقدار سوخت باید در هر لحظه به درون موتور پاشش شود. اگر پتانسیومتر و دیگر سنسورهای مرتبط کارشان را به درستی انجام دهند، شتاب خودرو شما و حرکت آن به نرمی و کارآمدتر صورت خواهد گرفت. این در حالی است که سوخت خودرو اقتصادی تر و بهینه تر خواد بود.

این قطعه در خودروهای انژکتوری معمولا روی شافت دریچه گاز و نزدیک استپر موتور قرار می گیرد. وقتی بر روی پدال گاز فشار وارد می شود، دریچه گاز به میزانی باز شده و به همان نسبت سوخت توسط انژکتور پاشش می شود.

در خودروهایی که دریچه گاز آن ها برقی می باشد، موتوری برای فعال کردن این دریچه وجود دارد که اطلاعات لازم را از سنسورهای موقعیتی که بر روی پدال گاز قرار دارد، دریافت می کند. به این صورت که با فشرده شدن پدال گاز، مقاومت برقی پتانسیومتر موجود در سنسورهای پدال گاز تغییر می کند. این تغییر به صورت سیگنال هایی به واحد کنترل (ECU) ارسال شده و بر اساس آن ها برای دریچه گاز فرمان باز شدن صادر می گردد.

این سنسور با سنسورهای جریان هوا، مپ و دمای هوای ورودی همپوشانی دارد، زیرا همه آن ها میزان هوای ورودی به موتور (دانسیته هوا) را اندازه گیری می کنند. واحد کامپیوتر خودرو این اطلاعات را برای دستیابی به اندازه گیری های دقیق، با هم ترکیب می کند.

سنسور دریچه هوا که در حقیقت یک پتانسیومتر یا مقاومت متغیر است، با تغییر موقعیت دریچه هوا مقاومتش تغییر کرده، این مقاومت را به ولتاژ تبدیل می کند، سپس اطلاعات آن به صورت سیگنال هایی به ECU ارسال می شود. تنظیم اولیه این قطعه باید تا حد امکان نزدیک به مشخصات اولیه کارخانه باشد، که توسط اهم متر دیجیتال و بررسی ولتاژ سنسور این تنظیمات انجام می شود.

مدار الکتریکی سنسور دریچه گاز از یک سوکت سه پایه تشکیل می شود که پایه 1 آن تغذیه 5 ولت مثبت، پایه 2 ارسال سیگنال یا ولتاژ به ECU و پایه 3 اتصال به بدنه می باشد.

در مورد این قطعه به موارد زیر می توان اشاره کرد:

  • این سنسور نیازی به تمیزکاری و یا روغن کاری ندارد.
  • در ایران اکثر این سنسورها از نوع ساژم و یا زیمنس هستند.
  • این سنسور نسبت به دیگر سنسورها عمر بالاتری دارد.
  • سنسور کمکی پتانسیومتر سنسور مپ می باشد.
  • در خودروی 206 به این سنسور حسگر گفته می شود.

نشانه های خرابی پتانسیومتر

موارد زیر از جمله نشانه‌های خرابی سنسور موقعیت دریچه هوا است:

  • خودرو شتاب نمی گیرد، قدرت موتور برای شتاب کم است و یا خودش شتاب می‌گیرد
  • موتور در دور آیدل به نرمی کار نکرده و یا کند کار می‌کند
  • چراغ چک موتور با هریک از این ایرادات روشن می‌شود
  • گاز خوردن با تاخیر انجام می‌شود
  • دور موتور با تاخیر پایین می آید ولی از دور آرام پایین تر نمی‌آید.
  • نوسان در دورهای بالا به دلیل کثیفی و آب خوردگی
  • دود کردن موتور که گاهی با گاز دادن کم و زیاد می شود.
  • خاموش شدن موتور با گاز دادن که اصطلاحا خودرو عطسه می زند

دلایل خرابی پتانسیومتر و تست آن

دلایل متعددی می تواند باعث خرابی این قطعه شود، از جمله شستشوی موتور خودرو، خرابی سیم کشی و کامپیوتر خودرو، خرابی دریچه گاز و …..

در مورد نشانه های معیوب بودن این سنسور می توان به موارد زیر نیز اشاره کرد:

اگر این سنسور شل باشد، سیگنال های اشتباه ارسال کرده و ECU را در باز و بسته شدن دریچه گاز دچار اشتباه می‌کند. در نتیجه نوسان موتور در دور آیدل و تاخیر در دور گرفتن موتور خودرو می باشد.

در صورتی که سنسور اتصالی داشته باشد، ECU به طور دائم سیگنال معادل سیگنال حالت تخت گاز یا WOT را دریافت می نماید. در این صورت سوخت غنی شده و کد خطایی ثبت می گردد که نشان دهنده بالا بودن بیش از حد ولتاژ می باشد.

و در نهایت اگر سنسور به حالت مدار باز باشد، ECU اینگونه دریافت می‌کند که دریچه گاز همواره بسته می‌باشد. در این صورت سوخت به شدت فقیر شده و کد خطایی ثبت می‌گردد که پایین بودن بیش از حد ولتاژ سیگنال را گزارش می‌دهد.

با استفاده از دستگاه دیاگ، تست اهمی و یا تست ولتاژی می توان این قطعه را عیب یابی کرد.

  • دقت در مورد اطلاعات سنسور دریچه گاز:
    در تست با دستگاه دیاگ باید دقت داشت که در مورد سنسور دریچه گاز، دستگاه دیاگ اطلاعات را به صورت درصدی از باز بودن آن نشان می دهد. دستگاه های حرفه ای تر ممکن است بر اساس نوع نرم افزار بتوانند ولتاژ واقعی این سنسور را نشان بدهند. در انجام این تست دستگاه دیاگ را به پورت مربوطه وصل کرده و سوئیچ را باز می کنند. اطلاعات حاصل از این سنسور باید به این صورت باشد که در دور آیدل باید صفر یا چند درجه باشد. پدال گاز را آهسته فشرده تا کامل باز شود. در این صورت باید مشاهده شود که درصد باز بودن دریچه گاز به تدریج به 100 می رسد. در صورتی که تغییری مشاهده نشود بدین معنا است که این سنسور اطلاعات را ارسال نمی کند. همچنین در صورتی که بیش از 5 درصد در دور آیدل و کمتر از 90 درصد در حالت تخت گاز مشاهده شود به معنای معیوب بودن سنسور می باشد.
  • تست مقاومتی:
    در تست مقاومتی این قطعه دستگاه مولتی تستر را در وضعیت اهم متر قرار داده و دو سر پروب آن را به دو پایه بیرونی وصل می کنند. پس از اتصال دستگاه باید میزانی حدود 4 اهم را نشان دهد. سپس اهرم گاز را چرخانده و باید شاهد تغییر مقاومت قطعه بود که در غیر اینصورت سنسور معیوب می باشد.
  • تست ولتاژی:
    در تست ولتاژی نیز دستگاه مولتی تستر را در حالت ولت متر قرار داده و خودرو را روشن می کنند و دو سر سوزن را یکی به پایه یک و دیگری را به پایه سه متصل می کنند. دو سر ولت متر را به دو سر سوزن وصل کرده و پدال گاز را فشار می‌دهند، و ولتاژ باید 5 ولت باشد، و دچار تغییر نشود. پس از آن سوزن و پروب ها را به تغذیه 5 ولت یا همان پایه 1 و دیگری را به پایه 2 و یا ارسال سیگنال وصل کرده و در این حالت با چرخاندن دریچه گاز، جریان باید بین صفر تا 5 ولت تغییر کند.

معیوب بودن این قطعه باعث قطع پاشش سوخت و نوسان در دورهای بالا می‌شود که ممکن است بخاطر کثیفی یا آب خوردگی سنسور باشد.

برای خرید قطعه اصلی باید به سراغ فروشندگان معتبر قطعات یدکی خودرو بروید و قطعات عرضه شده توسط آن‌ها را تهیه کنید. گروه GISP عرضه کننده قطعات یدکی پژو 206 و سایر خودرو ها، با کیفیت و استاندارد قطعات شرکتی خودرو است که تمام قطعه یدکی خود را از تولید کنندگان مورد تایید خودروسازان تهیه می‌کند و به راحتی می‌توانید قطعات یدکی ایران خودرو و قطعات یدکی سایپا را تهیه نمائید.

منبع مقاله :

پتانسیومتر و نشانه‌های خرابی آن

درباره نویسنده

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *